Dwa hormony, dwa światy
Kortyzol i melatonina to hormony, które pełnią kluczowe, ale przeciwstawne role w regulacji rytmu dobowego. Kortyzol, nazywany hormonem stresu, naturalnie osiąga najwyższy poziom rano, mobilizując organizm do działania. Melatonina – hormon snu – zaczyna być wydzielana wieczorem, gdy zapada zmrok, sygnalizując, że pora na odpoczynek. Gdy te dwa hormony są w równowadze, organizm funkcjonuje sprawnie: dobrze śpimy, mamy energię rano, metabolizm działa prawidłowo. Niestety, współczesny styl życia często prowadzi do zaburzenia tego rytmu.
Przewlekły stres – główny sabotażysta snu
Długotrwały stres powoduje, że poziom kortyzolu utrzymuje się zbyt wysoko przez cały dzień, a niekiedy także wieczorem. Taki stan skutkuje trudnościami z zasypianiem, nocnymi przebudzeniami i uczuciem zmęczenia mimo przespanej nocy. Co więcej, wysoki kortyzol wieczorem hamuje produkcję melatoniny – organizm nie dostaje sygnału, że czas się wyciszyć. W rezultacie dochodzi do zakłócenia rytmu dobowego, co może prowadzić do tzw. „odwrócenia rytmu” – senność w ciągu dnia, pobudzenie wieczorem.
Gdy zaburzony rytm snu prowadzi do tycia
Niewystarczający sen, szczególnie sen głęboki, powoduje wzrost poziomu greliny (hormonu głodu) i spadek leptyny (hormonu sytości), co przekłada się na większy apetyt i skłonność do podjadania. Wysoki kortyzol dodatkowo promuje odkładanie tkanki tłuszczowej – zwłaszcza w okolicy brzucha – a także podnosi poziom glukozy we krwi, sprzyjając insulinooporności. Zaburzenia snu nie są więc jedynie problemem zmęczenia – mają realny wpływ na metabolizm i trudności z utratą wagi.
Objawy zaburzonego rytmu kortyzol–melatonina
Wiele osób nie zdaje sobie sprawy, że to właśnie kortyzol i melatonina mogą odpowiadać za ich dolegliwości. Typowe objawy zaburzonego rytmu dobowego to:
- trudności z zasypianiem mimo zmęczenia
- częste pobudki w nocy lub zbyt wczesne budzenie się
- senność w ciągu dnia i pobudzenie wieczorem
- mgła mózgowa, rozdrażnienie, spadki energii
- brak efektów odchudzania mimo diety
- ochota na słodkie lub tłuste przekąski wieczorem
Jak naturalnie przywrócić równowagę?
Odbudowanie rytmu dobowego wymaga przede wszystkim regularności. Najważniejsze zasady to:
- ekspozycja na naturalne światło rano
- unikanie ekranów (niebieskiego światła) wieczorem
- sen o stałych porach, najlepiej między 22:00 a 6:00
- techniki relaksacyjne: medytacja, spacer, kąpiel
- aktywność fizyczna (ale nie intensywna wieczorem)
- dieta bogata w magnez, witaminy z grupy B i tryptofan
Suplementy Calivita wspierające równowagę hormonalną
Melatonin – naturalna melatonina w optymalnej dawce, pomaga szybciej zasnąć i poprawia jakość snu. Szczególnie polecana osobom z „odwróconym rytmem” i problemem z wieczornym wyciszeniem.
Rhodiolin – adaptogen zawierający różeniec górski, który reguluje reakcję organizmu na stres. Pomaga obniżyć wieczorny kortyzol i zmniejsza napięcie nerwowe.
Stress Management B Complex – zestaw witamin z grupy B, które wspierają układ nerwowy, metabolizm energetyczny i produkcję neuroprzekaźników odpowiedzialnych za dobre samopoczucie.
Calcium Magnesium Plus – zawiera magnez, który nie tylko wycisza układ nerwowy, ale też wspiera relaksację mięśni i może ułatwić zasypianie.
Rola osi HPA w zaburzeniach rytmu dobowego
Zaburzenia równowagi kortyzol–melatonina są ściśle powiązane z dysfunkcją osi podwzgórze–przysadka–nadnercza (HPA). Przewlekły stres nadmiernie pobudza tę oś, prowadząc do ciągłego stanu „alarmowego” organizmu. W efekcie kortyzol przestaje opadać wieczorem, a melatonina nie ma warunków do syntezy. Co więcej, chroniczne przeciążenie osi HPA może prowadzić do tzw. „wypalenia nadnerczy”, objawiającego się nie tylko problemami ze snem, ale też chronicznym zmęczeniem, spadkiem odporności i wrażliwością na stres. Dlatego warto działać kompleksowo – nie tylko wspierać produkcję melatoniny, ale także regenerować nadnercza i wspomagać organizm adaptogenami, takimi jak Rhodiolin, oraz witaminami z grupy B i magnezem, które wspierają układ nerwowy na poziomie komórkowym.
Podsumowanie – harmonia kortyzolu i melatoniny to klucz do zdrowia
Kortyzol i melatonina to nie rywale, a raczej dwaj partnerzy w rytmie biologicznym, którzy muszą działać synchronicznie. Jeśli ich cykl zostaje zaburzony, konsekwencje obejmują nie tylko problemy ze snem, ale także trudności z koncentracją, obniżony nastrój, wzrost masy ciała i przewlekłe zmęczenie. Na szczęście, naturalne wsparcie suplementacyjne, higiena snu i redukcja stresu mogą skutecznie przywrócić równowagę hormonalną. Preparaty Calivita, dzięki swojej jakości i synergii składników, mogą być wartościowym wsparciem w tym procesie.
