Zdrowa dieta to pojęcie względne. Dla jednej osoby pomidor, awokado czy kiszonka mogą być zbawienne, dla innej – przyczyną przewlekłych migren, pokrzywki i problemów jelitowych. Winowajcą może być nadmiar histaminy, której nadreaktywność nie zawsze wynika z alergii. Coraz więcej badań wskazuje, że zaburzenia metabolizmu histaminy w jelitach mogą być przyczyną wielu trudnych do wyjaśnienia objawów.
Czym jest histamina i jak działa w organizmie?
Histamina to związek chemiczny pełniący rolę mediatora zapalnego i neuroprzekaźnika. Jest naturalnie produkowana przez komórki tuczne i pełni wiele funkcji:
- reguluje wydzielanie kwasu żołądkowego,
- uczestniczy w reakcji odpornościowej (szczególnie w alergiach),
- rozszerza naczynia krwionośne,
- wpływa na rytm snu i czuwania,
- oddziałuje na układ nerwowy.
Problem zaczyna się wtedy, gdy organizm nie jest w stanie rozłożyć nadmiaru histaminy – wtedy mamy do czynienia z tzw. nietolerancją histaminy (HIT).
Jelita – centrum produkcji i degradacji histaminy
Choć histamina kojarzy się głównie z reakcją alergiczną, jej największe stężenia mogą występować w jelitach. Tam też powinna być ona neutralizowana przez enzym zwany diaminooksydazą (DAO). U osób z nietolerancją histaminy aktywność tego enzymu jest zbyt niska, co prowadzi do jej nagromadzenia w organizmie.
Co ważne, histaminę mogą też produkować niektóre bakterie jelitowe, zwłaszcza te patogenne lub namnażające się w wyniku dysbiozy. To dlatego objawy HIT często towarzyszą osobom po antybiotykoterapii, z SIBO, zespołem nieszczelnego jelita lub przewlekłym stresem.
Typowe objawy nietolerancji histaminy
Zbyt duże ilości histaminy mogą powodować bardzo różnorodne objawy – często błędnie interpretowane jako alergie, migreny czy problemy hormonalne. Do najczęstszych należą:
- migreny, zawroty głowy,
- uderzenia gorąca, tachykardia,
- pokrzywka, świąd skóry, egzema,
- katar, uczucie zatkania nosa,
- bóle brzucha, wzdęcia, biegunki,
- lęk, niepokój, problemy ze snem.
Co ciekawe, wiele z tych objawów może nasilać się po spożyciu „zdrowych” produktów – takich jak fermentowane kiszonki, pomidory, awokado, szpinak, kakao, banany, sery pleśniowe czy czerwone wino. Produkty te zawierają dużą ilość histaminy lub pobudzają jej wydzielanie.
Nietolerancja histaminy a dieta – co z nią nie tak?
Osoby cierpiące na HIT często długo nie potrafią znaleźć winowajcy swoich objawów. Problem polega na tym, że dieta eliminacyjna histaminowa nie jest intuicyjna – wiele produktów zdrowych, naturalnych i „bio” może być bogatych w histaminę lub blokować DAO.
Nie chodzi jednak o całkowitą eliminację wszystkiego. Kluczem jest czasowe ograniczenie produktów bogatych w histaminę, wprowadzenie suplementacji wspierającej metabolizm histaminy i odbudowa mikrobioty jelitowej.
Histamina a stres – niedoceniany czynnik zaostrzający objawy
Choć dieta i mikrobiom jelitowy odgrywają ogromną rolę w gospodarce histaminowej, równie ważnym czynnikiem jest przewlekły stres. Wysoki poziom kortyzolu prowadzi do aktywacji komórek tucznych, które zaczynają wydzielać większe ilości histaminy. Co więcej, stres upośledza funkcje trawienne i przyczynia się do powstawania tzw. nieszczelności jelit, co nasila wchłanianie histaminy do krwiobiegu. To błędne koło, które może sprawiać, że objawy pojawiają się nawet mimo stosowania diety niskohistaminowej. W takich przypadkach warto włączyć do wsparcia układu nerwowego suplementy Calivita takie jak Rhodiolin (adaptogen regulujący reakcję na stres) oraz MagneziB6, które łagodzą napięcie i mogą stabilizować komórki tuczne odpowiedzialne za wyrzut histaminy.
Jakie suplementy Calivita mogą pomóc przy nadmiarze histaminy?
W przypadku nietolerancji histaminy warto działać wielokierunkowo – wspierać enzym DAO, odbudowywać florę bakteryjną, regenerować jelita i uspokajać układ nerwowy. Wśród suplementów Calivita warto rozważyć:
Probio Balance lub AC-Zymes – probiotyki o potwierdzonym działaniu. Zmniejszają liczbę bakterii produkujących histaminę i wspomagają barierę jelitową.
Pure Inulin – naturalny prebiotyk z cykorii, który odżywia „dobre” bakterie i wspomaga ich namnażanie. Kluczowy w odbudowie mikrobiomu.
Stress Management B-Complex – witaminy z grupy B wspierają układ nerwowy i mogą pośrednio obniżać produkcję histaminy poprzez redukcję stresu.
Omega 3 Concentrate – działa przeciwzapalnie i stabilizuje komórki tuczne, ograniczając wyrzut histaminy do krwi.
Jak długo trwa przywracanie równowagi histaminowej?
Proces może zająć od kilku tygodni do kilku miesięcy – w zależności od stopnia uszkodzenia jelit, zaburzeń mikrobioty i diety. Suplementacja pomaga złagodzić objawy, ale kluczowe jest równoległe usunięcie przyczyny – np. SIBO, pasożytów, przewlekłego stresu lub niedoborów DAO.
Warto pamiętać, że nietolerancja histaminy nie musi być „wyrokiem na całe życie”. To często odwracalny stan, jeśli zrozumie się jego mechanizmy i podejdzie do niego holistycznie.
Podsumowanie
Histamina nie musi być wrogiem – ale jej nadmiar potrafi siać spustoszenie. Jeżeli doświadczasz trudnych do wyjaśnienia objawów po „zdrowym jedzeniu”, warto zbadać aktywność DAO, przyjrzeć się jelitom i sięgnąć po wsparcie suplementacyjne. Preparaty Calivita takie jak Paraprotex, Digestive Enzymes, Probio Balance, Pure Inulin mogą okazać się kluczowym elementem w powrocie do równowagi.
